Trên biển trời Sơn Rái - bút ký Vĩnh Thông

11/08/2017
Lần lựa mãi, để dẫu chuyến đi hòn Sơn Rái đã qua lâu rồi, nhưng tôi vẫn chưa viết được gì cho hòn đảo kiêu sa nầy. Có lẽ cảm xúc vẫn còn nguyên đó, nóng hôi hổi như ngày đầu đặt chân lên đảo. Phải chăng, đợi cho đến khi có một độ lùi nhứt định về thời gian, ta mới có thể khách quan với từng con chữ của mình?
Chúng tôi đến hòn Sơn Rái vào những ngày đầu thu, sau khi trải qua mấy lần thay đổi lịch. Chuyến nầy đầy háo hức với các thành viên trong đoàn, bởi đây là lần đầu tiên chúng tôi đặt chân đến vùng biển Tây của Tổ quốc, mặc dù sinh sống ở nơi không quá xa Kiên Giang. Hòn Sơn Rái cách thành phố Rạch Giá khoảng 60 km. Từ bến tàu Rạch Giá để đến đảo bạn có thể chọn tàu thường hoặc tàu cao tốc, mỗi loại có những ưu điểm riêng. Theo tuyến đường cố định thì tàu sẽ ghé hòn Tre trước, đến Sơn Rái và sau cùng là quần đảo Nam Du. Trưa cùng ngày, tàu sẽ chạy về Rạch Giá theo hải trình ngược lại.
Hòn Sơn Rái là một đảo lớn trên vịnh Hà Tiên thuộc vùng biển Tây Nam Việt Nam. Đảo có tên chữ là Lại Sơn, ngoài ra còn gọi là hòn Sơn hoặc hòn Rái. Sở dĩ đảo có tên gọi như thế vì theo truyền thuyết, chúa Nguyễn Ánh trên đường bôn tẩu từng ghé qua đây, được một con rái cá khổng lồ cứu giúp, nên ngài đặt tên cho đảo là Sơn Rái. Đây là một trong những hòn đảo có diện tích lớn hàng đầu ở vùng biển tỉnh Kiên Giang và lớn nhứt trong các đảo thuộc huyện Kiên Hải.


Lần đầu hòa mình với biển trời viễn Tây, mỗi người chúng tôi mang trong mình những cảm xúc riêng, nhưng ai cũng không thể giấu được sự thích thú của mình. Ngày đẹp trời, nắng trong và mây xanh nên biển cũng đầy lung linh, quyến rũ bao người khách phương xa, xua tan những mệt mỏi trên quãng đường dài. Nhìn xa xa, những hòn đảo trên vùng biển Kiên Giang hiện lên mờ ảo, nắng xiên qua những đám mây rọi xuống đảo long lanh như dát bạc.
Khi tàu gần đến, nhìn từ xa ai cũng sẽ không khỏi xôn xao trước vẻ đẹp của hòn Sơn với cây cối xanh mát, mây trong veo, nắng chan chứa tưới đượm lòng biển, gió thổi những thân dừa nghiêng nghiêng lả lơi, sóng vỗ ầm ào xen giữa tiếng cười nói của dân đảo. Tất cả những hình ảnh đó, có lẽ là lời chào đón đầu tiên mà thiên nhiên Sơn Rái gửi đến những người bạn phương xa.
Tàu cập vào bến cảng nằm trên bãi Nhà. Do là một xã đảo nên trên hòn Sơn có trung tâm hành chánh, chợ, nhà trọ, dịch vụ thuê xe gắn máy… nhìn chung giá cả khá hợp lý. Chúng tôi tranh thủ tìm một nhà trọ gần chợ để cất hành lý, thuê xe, thử thưởng thức món bún tép của miệt biển Kiên Giang rồi sau đó bắt đầu hành trình khám phá hòn đảo đầy mê hoặc nầy.
Hòn Sơn có một con đường vòng quanh toàn đảo và một con đường lên núi nằm xuyên ngang giữa đảo, tất cả đều được tráng bê tông, rộng rãi. Chúng tôi chọn đường lên núi trước, từ từ men theo con đường rồi đến lúc lên những cao điểm nhìn xuống dưới, thiên nhiên hùng vĩ trải ra trước mắt như vô tận. Bạn sẽ thấy con đường mình vừa đi qua đang nằm uốn lượn giữa đại ngàn, ven biển là bãi Nhà - nơi tập trung dân cư đông đúc và chợ chính của xã đảo, biển mờ đục huyền ảo phía xa xa.


Xuống núi, chúng tôi tiếp tục chạy theo con đường vòng quanh đảo. Cung đường cứ ngoằn ngoèo uốn lượn nằm sát mé biển, tạo cảm giác phiêu lưu đầy thích thú. Buổi trưa mặc dù nắng gắt, nhưng nhờ vậy mà quang cảnh đảo dường như sống động hơn và vì thế chúng tôi ghi lại được nhiều khoảnh khắc đẹp. Trên đường, chúng tôi lần lượt qua những bãi biển khác của hòn Sơn là bãi Bàng, bãi Bấc, bãi Thiên Tuế. Ấp Thiên Tuế là một hòn đảo nhỏ nhô ra nằm cạnh đảo chính Sơn Rái. Giữa những làn sóng biển trong xanh cứ vỗ đều đều phía trước và nền mây xanh dìu dịu, hòn đảo cũng nhô lên với màu cây rừng xanh rì mượt mà trong nắng. Cạnh đó là một làng chày nhỏ chạy dài theo bờ cát, mọi người đang tất bật cho những chuyến ra khơi.
Chiều về, chúng tôi trở lại bãi Nhà sau nửa ngày lang thang quanh đảo khá mệt. Khi ấy cũng là lúc mặt trời dần buông trên bến, tạo nên mảng màu vàng thẫm như bức tranh đầy ấn tượng. Đêm đến, khu vực quanh bến cảng bãi Nhà dù không quá nhộn nhịp, nhưng cũng khá đông vui như những chợ xã ở đất liền, vài quán cà phê, vài quán ăn, những đôi trai gái hẹn hò, những khách du lịch nói cười lao xao… tất cả thật thân thương. Vừa ngồi cà phê trên bến, vừa nghe sóng vỗ rì rầm, trên trời trăng và sao lấp lánh, xa xa thỉnh thoảng có những chiếc tàu đi ngang với ánh đèn sáng rực. Một ngày bình dị trên Sơn Rái đang dần trôi qua…


Tiếp theo lịch trình, sáng hôm sau chúng tôi khởi hành từ rất sớm để tranh thủ có thể đến thêm nhiều điểm khác. Khi mặt trời đang dần lên trên đảo, những hàng dừa và bãi đá còn chưa sáng rõ, cũng là lúc chúng tôi trở lại bãi Bàng để ngắm bình minh. Đây là một bãi biển được cho là đẹp hàng đầu trên vùng biển Tây và còn chưa bị dấu chân của ngành du lịch phá đi nét hoang sơ. Bãi Bàng có cát vàng mịn, nhiều bãi đá được thiên nhiên sắp xếp vô cùng ấn tượng, ven bờ là những hàng dừa nghiêng nghiêng về phía mặt trời, rì rào đón nắng đón gió ban mai.  
Tôi đã từng mường tượng cảnh bình mình lên trên biển hẳn phải cực kỳ tráng lệ. Nhưng không, mặt trời lên thật bình dị và ấm cúng với mảng màu vàng nhẹ của nắng đang sáng lên phía chân trời, pha với chút xanh nhạt của mây sớm trong veo. Gần đó là những ngư dân đang tất bật với công việc của mình, chuẩn bị bắt đầu cho một ngày mới. Xa hơn là những chiếc tàu đang neo đậu chờ đợi, lắc lư trong sóng như đùa nghịch.


Rời bãi Bàng, chúng tôi dự định chạy về bãi Nhà nhưng trời bất chợt đổ mưa, dù lúc nãy vừa mới nắng trong rất ấm áp. Mọi người phải dừng lại trú mưa trong một quán nhỏ gần dốc Ba Tầng. Mưa suốt gần một tiếng, nhưng không sao, kể ra cũng có cái hay vì giúp chúng tôi có đầy đủ những cung bậc xúc cảm với thiên nhiên Sơn Rái. Đây là một trong những trải nghiệm thú vị khi được ngắm cơn mưa vần vũ trên một đảo cuối trời Tây Nam, để một lần nữa nhận ra mình nhỏ bé giữa đất nước vĩ đại.
Sau khi mưa tạnh, chúng tôi đến viếng thánh thất Liên Giao Hải Sơn cách bãi Nhà không xa. Đây là cơ sở tôn giáo của Hội thánh Bạch Y Liên Đoàn Chơn Lý, một trong những chi phái của đạo Cao Đài. Hội thánh được thành lập năm 1936 ở Châu Thành Kiên Giang và ngày nay cũng hoạt động chủ yếu trong phạm vi tỉnh nầy. Chánh điện đóng cửa, chúng tôi không vào bên trong được, chỉ lang thang ở bãi đá phía dưới. Một tòa tháp bát giác nhỏ nằm trên bãi đá lẻ loi nhô ra biển là một phần trong khuôn viên thánh thất, được nối liền với khu vực chính bằng chiếc cầu xi măng màu xanh đẹp mắt. Đây là một trong những điểm đến gây tò mò cho du khách khi vừa cập cảng, bởi từ cầu cảng có thể nhìn thấy tòa tháp nầy. Xung quanh đó là những nhánh bàng, nhánh dừa vi vu trong gió, thiên nhiên kết hợp với nhân tạo để hòa thành một bức vẽ thơ mộng.


Gần chợ ở bãi Nhà có hai di tích gắn liền với quá trình cư dân đến khai hoang lập nghiệp trên đảo, đó là đình thần Lại Sơn và miếu Bà Cố Chủ. Đình thần thiết trí đơn giản mà tôn nghiêm, là nơi thờ Thành hoàng bổn cảnh làng Lại Sơn, có sắc phong của vua Bảo Đại năm thứ mười. Khi nhìn thấy sắc thần trong ngôi đình nhỏ ven biển xa xôi nầy, tôi không khỏi ngạc nhiên và xúc động. Bởi nếu ở Rạch Giá nhận sắc phong từ Huế gửi vào đã là điều khó khăn và mất nhiều thời gian, ấy vậy mà tờ sắc ấy còn lênh đênh trên biển để ra tới hòn đảo hoang vu, mà trong bối cảnh thập niên 1930 chứ nào phải thời buổi hàng hải hiện đại như ngày nay.
Ở Nam bộ, sắc thần của triều Nguyễn mang giá trị tinh thần vô cùng đặc biệt. Từ vua Tự Đức, có lẽ thấy trước nguy cơ ngoại xâm, ngài đã ban một loạt sắc thần như cách cột chặt lòng dân. Sau khi Nam kỳ thuộc Pháp, ngôi đình và sắc thần càng được coi trọng, bởi đó là đại diện cho nhà vua, là nơi nương tựa tinh thần của dân vong quốc. Thờ sắc thần là thể hiện lòng trung quân ái quốc, ở với giặc mà không theo giặc. Vì vậy người Nam kỳ luôn tha thiết có được sắc thần, triều đình hiểu điều đó nên ban sắc như một lời nhắn nhủ: dân Nam kỳ mãi là người nước Đại Nam.


Miếu Bà Cố Chủ là một dạng thờ mẫu thần ở Nam bộ, được mọi người truyền tụng là linh thiêng, trong chánh điện có tượng bà được tô điểm phúc hậu. Dân địa phương kể rằng đây là người phụ nữ đầu tiên đến khai phá hòn Sơn, một dạng “bà chúa hòn” theo dân gian. Dân đi biển quanh vùng Kiên Giang thường ghé vào hòn Sơn để cúng miếu, cầu bình an trên đường mưu sinh. Ngoài ra ở ấp Thiên Tuế cũng có đình thần Nam Hải thờ Nam Hải đại tướng quân (cá Ông - cá voi), bình dị giữa không gian yên tĩnh cạnh bờ biển.
Các đình miếu ấy khiến tôi mường tượng người xưa đã gian lao thế nào để chinh phục nơi sơn cùng thủy tận nầy. Những người lưu dân đã bỏ quê hương lại phía sau lưng, dong thuyền ra biển tìm vùng đất mới. Từ từng nhát cuốc đầu tiên đánh dấu cuộc khẩn hoang, họ đã phải đương đầu với biết bao thú dữ, cướp biển, thiên tai… rồi sau đó là giặc ngoại xâm. Bao lớp người nằm xuống, bao lớp khác lại đứng lên, dù cầm cuốc cày hay giáo mác, súng gươm, họ cũng cùng chung mục đích: giữ đảo cho muôn đời. Những gì họ để lại cho mai sau, có lẽ sẽ rất đúng khi ta gọi bằng mấy chữ mà nhà thơ Phạm Bội Anh Thuyên (Bến Tre) từng dùng: “hạt thiên lương, hạt lưu phương”.
Một giờ trưa, chúng tôi từ giã Sơn Rái. Đứng trên cầu cảng đợi tàu cập vào mà lòng ai cũng xốn xang. Một lần nữa tôi cố gắng phóng tầm mắt thật rộng để thu hết hình ảnh về một Sơn Rái hoang sơ huyền ảo. Khi những tiếng còi tàu vang lên mỗi lúc một vồn vã, mỗi người đều cảm nhận rất rõ cảm giác chia xa, hiểu rằng mình thực sự đang dần xa hòn đảo diễm lệ nầy. Tôi chợt nhớ câu ca dao xưa mà các bà, các mẹ Nam bộ ngay ru con cháu, ngày nay dường như ít ai còn nhớ: 
Mười giờ tàu lại Bến Thành
Súp lê
vội thổi, bộ hành xôn xao
Tàu chúng tôi về đến Rạch Giá gần 3 giờ chiều, vẫn còn chút tiếc nuối vì không có nhiều thời gian nên chưa thể chinh phục đỉnh núi bằng đường rừng và một số điểm đến khác. Về đến đất liền rồi mà dường như biển trời Sơn Rái vẫn còn lung linh trong mắt, trong lòng kẻ lữ hành. Tạm biệt hòn Sơn Rái! Tạm biệt vùng biển trời Tây Nam, nơi có những người nông dân Nam bộ bình dị đang ngày đêm sống với sóng gió trùng khơi, ngày đêm tất bật mưu sinh để giữ mãi màu xanh bình yên cho nhúm đất ruột thịt thiêng liêng cuối trời Tổ quốc.

Tháng 9.2016
VĨNH THÔNG

© Tác giả giữ bản quyền, vui lòng ghi rõ nguồn khi sử dụng

Tất cả bình luận [ 0 ]


Gửi bình luận