Yên bình xứ cù lao Chợ Mới - Vĩnh Thông

09/09/2016
Tỉnh An Giang là vùng đất có địa hình bán sơn địa chia làm hai vùng rõ rệt theo hai bờ sông Hậu. Bờ Tây sông Hậu là những cù lao rộng lớn nằm giữa sông Tiền và sông Hậu, trong đó có huyện Chợ Mới, với địa hình trũng thấp, phù sa màu mỡ, phát triển mạnh nông nghiệp và đặc biệt là mang đậm bản sắc văn hóa sông nước. Đây sẽ là điểm đến thú vị cho những ai yêu thích khung cảnh miệt vườn bình dị.

Đình Mỹ Hội Đông (ảnh: Vĩnh Thông)

Cù lao Giêng
Cù lao Giêng dài khoảng 12 km nằm trên sông Tiền, còn có nhiều tên gọi khác như cù lao Đầu Nước, Dinh, Riêng, Ven… Thực chất nguồn gốc tên cù lao bắt nguồn từ “Dinh” là doanh trại đóng quân thời chúa Nguyễn, sử chép là “Doanh Châu” (châu là cù lao) song người miền Nam đọc là “dinh”. Cù lao Giêng là nơi được khai phá sớm, khoảng đầu thế kỷ XVIII, hiện nay trên cù lao có ba xã là Tấn Mỹ, Mỹ Hiệp, Bình Phước Xuân.
Con đường quê ở cù lao Giêng yên ắng, còn đậm đặc hương vị miệt vườn với hai bên là những vườn cây xum xuê, xanh mướt. Có một bài báo viết về cù lao Giêng đã viết: “Đi trên cù lao Giêng như lạc vào xứ sở còn sót lại… của thế kỷ XIX”. Quả thật vậy, nơi đây còn khá nhiều di tích kiến trúc đặc sắc mang dấu ấn cổ xưa, dù đã qua thời gian ngót trăm năm nhưng vẫn được bảo quản tốt, vẫn sừng sững giữa làng quê thanh bình trải bao cuộc bể dâu, người ta tìm đến chúng như một sự hoài niệm về một thời xa xăm.
Chùa Thành Hoa
Chùa Thành Hoa ở xã Tấn Mỹ, còn được gọi là chùa Đạo Nằm. Ông Đạo Nằm (1904 - 1954) tên thật Trần Hữu Thế, quê ở Đồng Tháp. Thời trẻ là công tử trong gia đình khá giả nhưng sức khỏe yếu, lớn lên ông xuất gia với pháp danh Tịnh Nghiêm. Ông tu theo phương pháp nằm suốt chín năm, sau đó bắt đầu thuyết pháp và thu nhận tín đồ. Vì cách tu kỳ lạ nên tín đồ theo rất đông và tôn ông như một vị giáo chủ.
Chùa Thành Hoa đặc sắc với các tượng Phật lớn, kiến trúc trang nhã, trang trí nhiều bức tranh về cuộc đời Đức Phật. Trước chùa có hồ sen rộng lớn và nhiều cây xanh làm cho không gian như trải rộng ra. Bên cạnh chùa còn lưu giữ chiếc ghe bầu của ông Đạo Nằm. Sau chùa là Tổ đường được trang hoàn lộng lẫy, chiếc ngai của ông Đạo Nằm được chạm trổ tinh xảo. Tháp mộ ông Đạo Nằm nổi bật với nhiều họa tiết đắp bằng gốm tráng men mang tính mỹ thuật, xung quanh các mặt tháp có những bức tranh chân dung ông. Trong tháp đặt quan tài xi măng, nhưng không chôn xuống đất mà đặt lộ thiên.



Tháp mộ ông Đạo Nằm (ảnh: Vĩnh Thông)

Nhà thờ Cù Lao Giêng
Họ đạo Cù lao Giêng lập năm 1778 - một trong những giáo xứ lâu đời nhứt miền Tây. Nhà thờ Cù lao Giêng là công trình kiến trúc cổ nằm ở xã Tấn Mỹ, được xây dựng trong 10 năm 1879 - 1889. Nhà thờ có tháp chuông cao ở giữa, nóc dạng tròn. Xung quanh tháp chuông có các ô cửa thông gió, cửa giả, các tháp nhọn độc đáo và hoành tráng. Tất cả các chi tiết mang đậm nét kiến trúc phương Tây, pha lẫn giữa phong cách Roman và phong cách Gothic sắc sảo. Cách thiết kế và trang trí ngoại thất hài hòa, đăng đối, có tính thẩm mỹ cao.
Gần nhà thờ Cù Lao Giêng còn có nhà thờ cổ dòng Francis, gần như còn giữ được nguyên vẹn kiến trúc ban đầu. Ở cuối cù lao Giêng lại có  nhà thờ cổ Rạch Sâu nằm ở xã Bình Phước Xuân cũng là một công trình kiến trúc cổ kính, được tạo tác điêu luyện, thẩm mỹ, có tuổi đời hàng trăm năm.
Phủ thờ và lăng Ba quan Thượng đẳng
Phủ thờ và lăng Ba quan Thượng đẳng là cụm kiến trúc cổ có từ đầu triều Nguyễn, tọa lạc tại xã Bình Phước Xuân. Đây là nơi an nghỉ và thờ phượng ba vị tướng họ Nguyễn đã hy sinh trong công cuộc phục quốc của chúa Nguyễn Ánh. Người anh cả là Nguyễn Văn Thư, được phong tước Thư Ngọc Hầu, là danh tướng nổi tiếng ở miền Nam. Hai em là Chánh ngự quân Nguyễn Văn Kinh và Hậu ngự quân Nguyễn Văn Diện.
Năm 1800, ba anh em hy sinh trong trận thủy chiến ác liệt ở cửa biển Thị Nại và thi thể chìm dưới biển sâu. Mãi đến năm 1814, triều đình mới báo hung tin về gia đình và cho làm ba hình nhân tượng trưng bằng sáp đưa về mai táng tại quê hương. Đây là một trong những khu lăng mộ danh tướng triều Nguyễn có niên đại cao nhứt nhì miền Nam.
Gọi là lăng nhưng thực chất chỉ là ba nấm mộ nhỏ đơn sơ, bình dị giữa vườn quê yên tĩnh. Ba ngôi mộ tạc hình dáng ba con vật là mực, cá chép và rùa. Ba con vật nầy đọc theo tiếng Hán là mặc, lý, quy - kết hợp lại mang ý nghĩa là “về trong im lặng”. Ba vị tướng từng lăn lộn giữa sa trường nay trở về nằm yên lặng giữa quê hương, một thông điệp hết sức bình dị và nhân văn.
Làng nghề mộc Chợ Thủ
Chợ Thủ là ngôi chợ có từ lâu đời, xưa nơi đây có thủ Chiến Sai (đồn binh nhỏ) nên thành tên chợ. Chợ Thủ nổi danh với nghề mộc đến nay đã hàng trăm năm tuổi. Làng nghề hình thành cuối thế kỷ XIX, bắt nguồn từ nghề chạm khắc mộc miền Trung mà các lưu dân đã đem theo trong quá trình Nam tiến. Từ đó đến nay, làng nghề luôn lưu truyền và phát triển qua nhiều thế hệ với những người thợ có tay nghề khéo léo.
Các sản phẩm chủ yếu là đồ dùng gia đình như: tủ quần áo, bàn ghế, giường, trường kỷ… và các vật dụng trang trí trong thờ cúng như: tủ thờ, tượng, liễn đối, bao lam, thành vọng… được chạm khắc tài hoa, điêu luyện. Các sản phẩm phong phú về đề tài và cách thể hiện, mang đậm dấu ấn đạo lý truyền thống, chất lượng tốt và ngày càng được nâng cao. Mộc Chợ Thủ hiện nay thương hiệu nổi tiếng được nhiều người ưa chuộng, sản phẩm của làng nghề không chỉ bán ở các tỉnh miền Nam mà ra đến tận nước ngoài.


Đình Chợ Thủ (ảnh: Vĩnh Thông)

Dinh Lễ Thành Hầu
Năm 1700, Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh kinh lý Chân Lạp, trên đường về đã ghé cù lao Cây Sao, sau nầy người dân đổi tên thành cù lao Ông Chưởng. Ngoài ra, để ghi ơn và tưởng nhớ người góp phần làm rạng danh lịch sử mở mang bờ cõi, trên cù lao nầy có rất nhiều đền thờ ông.
Dinh Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh ở xã Kiến An nằm bên bờ sông Ông Chưởng, còn gọi là Dinh Ông Lớn, là một di tích cổ và mang giá trị nghệ thuật cao. Kiến trúc dinh mang đậm phong cách cổ truyền, nóc có hai cấp mái lan dần xuống thấp, các cửa chính, cửa sổ dạng vòm tròn trang trọng, thanh lịch…


Dinh Ông xã Kiến An (ảnh: Vĩnh Thông)

Nội thất dinh được trang hoàn lộng lẫy với nhiều hoành phi, liễn đối, bao lam, thành vọng… chạm khắc điêu luyện và sơn son thép vàng nổi bật. Quanh tường là các tranh vẽ màu sắc sống động, đường nét tinh tế. Giữa chánh điện là bàn thờ Thần trang trí tôn nghiêm, phía trước là chân dung Lễ Thành Hầu, phía sau nổi bật ba chữ Hán “Thượng đẳng Thần”. Dinh tổ chức giỗ Lễ Thành Hầu vào ngày 8 và 9 tháng 5 âm lịch hằng năm.

Bài, ảnh: VĨNH THÔNG
(trích "An Giang núi rộng sông dài", 
bài đã đăng báo Giáo dục thời đại)


© Tác giả giữ bản quyền, vui lòng ghi rõ nguồn khi sử dụng

Tất cả bình luận [ 0 ]


Gửi bình luận