Giỗ tổ sân khấu, theo tôi được biết

15/09/2016
Có người cho rằng giỗ tổ sân khấu 12/8 âm lịch là giỗ ông Bạch Mi Thần (TQ) tổ nghề ca kỹ, mại dâm, trộm cướp. Như vậy ngày này mang ý nghĩa không đẹp, một là sản phẩm TQ, hai là nhân vật này không đàng hoàng. Phải vậy chăng?
Đầu tiên, đồng ý Bạch Mi Thần là tổ các nghề trên. Song, cho rằng giỗ tổ sân khấu VN là giỗ tổ Hồ Quảng TQ e là không ổn, vì thiếu thuyết phục, nên có dẫn chứng chứng minh nguồn gốc lập luận này.
Mặc khác, VN hầu như rất ít biết Bạch Mi Thần, câu chuyện được phổ biến hơn cả là 2 ông hoàng tử mê hát và chết trong buồng hát. Như vậy rõ ràng là từ xa xưa, người VN đã có cách giải thích riêng cho ngày giỗ tổ sân khấu của mình, thì DÙ CHO có TRÙNG hoặc SAO CHÉP ngày giỗ tổ Hồ Quảng TQ đi chăng nữa, thì ta vẫn là ta, ý nghĩa riêng, nhân vật riêng, câu chuyện riêng.
Đây là quy luật giao lưu và tiếp biến văn hóa có mặt khắp mọi dân tộc trên thế giới. Người VN cũng đã tiếp biến bồ tát Avalokiteśvara thành Quan Âm Diệu Thiện hay Quan Âm Thị Kính. Điều đó thể hiện văn hóa ứng xử với môi trường xã hội của từng dân tộc.
Tiếp theo, ở VN ngày 12/8 vốn bắt nguồn từ giỗ tổ hát bội chứ không phải cải lương như có người lầm tưởng. Hát bội (hát tuồng) là một trong những bộ môn sân khấu lâu đời của dân tộc, sau này giỗ tổ hát bội được chọn làm ngày giỗ tổ chung cho toàn ngành sân khấu, cho những người đang đứng trên sân khấu từ nhiều bộ môn: cải lương, kịch, tân nhạc…
Văn hóa có tính hài hòa. Giỗ tổ sân khấu dành cho những người đứng trên sân khấu, song những quay phim, đạo diễn, biên kịch… dù chỉ làm việc ở phim trường, không phải trên sâu khấu, nhưng với ý thức là một người nghệ sĩ hoạt động phục vụ công chúng, họ vẫn đến với ngày giỗ tổ ngành sân khấu bằng lòng tri ân những nghệ sĩ đi trước, niềm tự hào và ý thức trách nhiệm về nghề.
Vì vậy, những ý kiến cho rằng: ngày giỗ ông Cao Văn Lầu là giỗ tổ cải lương, nghệ sĩ hài và người làm việc ở phim trường đi giỗ tổ sân khấu là lố bịch… là những ý kiến rất cực đoan!
Và, quan trọng nhất là, không cần biết ngày giỗ tổ sân khấu có nguồn gốc từ đâu, nhưng phải biết đến ngày 12/8 những nghệ sĩ hội tụ cùng nhau để làm gì? Để tri ân những thế hệ đi trước đã cống hiến vì nghệ thuật nước nhà. Chứ có ai cúng ông Bạch Mi Thần đâu, mà chỉ có chúng ta tự gán ghép cho họ thôi.
Có nghệ sĩ lập bàn thờ tổ trong nhà, có người đợi đến ngày 12/8 để cúng tổ, dù không gian và thời gian khác, thì đối tượng mà nghệ sĩ hướng về vẫn là những bậc tiền bối đã làm rạng danh sân khấu. Đó mới là điều đáng trân trọng. Trên bàn thờ tổ sân khấu, chỉ có một chữ “TỔ” mà không hề có chân dung hay hình tượng ai, nhưng chắc chắn trong mỗi nén hương mà người nghệ sĩ thắp lên, có cả dành cho những Đào Tấn, Cao Văn Lầu, Hà Thị Cầu, Thanh Nga, và hôm nay cho cả Trần Văn Khê… Tuyệt nhiên, không có người TQ nào ở đó cả.


VĨNH THÔNG

© Tác giả giữ bản quyền, vui lòng ghi rõ nguồn khi sử dụng

Tất cả bình luận [ 0 ]


Gửi bình luận