Nghĩ rời: Từ những những cái tên

29/04/2016
1. Thốt lốt quê nhà
Nói thiệt, ai cự... tôi chịu. Trước giờ tôi "khăng khăng" gọi "thốt lốt" và không chấp nhận cách gọi "thốt nốt". Có đưa ra công trình nghiên cứu bảo vệ danh từ “thốt nốt” thì tôi vẫn “cố chấp” gọi “thốt lốt”.
Đồng ý cả 2 tên đều đúng và “thốt nốt” thì bác học còn “thốt lốt” thì bình dân. Nhưng quê ngoại tôi xứ Bảy Núi, tôi về núi như… đi chợ, sống với những con người xứ núi chưa nghe xung quanh ai gọi "thốt nốt" bao giờ, luôn là "thốt lốt". Nghe “thốt lốt” là biết xứ mình đó, người mình đó, không lẫn vào đâu được.
Bây giờ từ báo chí tới quán xá thay từ "thốt lốt" quen thuộc thành từ "thốt nốt". Thỉnh thoảng đi qua những chợ vùng Bảy Núi nghe người ta mua bán trái thốt lốt, múi thốt lốt, nước thốt lốt, đường thốt lốt, bánh bò thốt lốt… gần gũi biết bao.
Loài cây đó là huê lợi, thậm chí siêu huê lợi, vì làm ra được quá nhiều thứ từ thực phẩm đến quà lưu niệm… Song, không phải “thốt nốt” mà chỉ có “thốt lốt” mới thực sự là ký ức văn hóa cộng đồng. Và, đang nhạt phai...

2. Vị anh hùng mất tích
Dân gian có nhiều cách nghĩ độc đáo, có thể coi là "sáng tạo" cũng được, nhưng trước hết rất đỗi dễ thương.
Họ biết Trần Văn Thành là Chánh Quản cơ, nhưng không gọi chức tước cho “sang trọng” mà vẫn gọi là "Đức Cố Quản" để thân thương, gần gũi. Người Nam bộ không "thánh hóa" anh hùng, trái lại đưa họ thành người thân trong nhà, còn gì dễ thương hơn!
Họ cũng có thể biết Trần Văn Thành hy sinh, nhưng gần thế kỷ rưỡi qua vẫn cho là "mất tích". Bởi đối với dân, anh hùng thất chí sẽ về núi tu rồi đắc đạo, chứ không bị giết. Vậy thì hà cớ gì chính quyền cứ đánh vào tình yêu đó của dân?
Hội thảo khoa học khẳng định Trần Văn Thành hy sinh, mặc kệ. Nhưng cái tên lễ hội sao phải là "Kỷ niệm Quản cơ Trần Văn Thành chống Pháp hy sinh và cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa"? Chuyện hy sinh thuộc về lịch sử, nhưng chuyện mất tích lại thuộc về văn hóa.
Sao không đặt là "Kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Bảy Thưa của Quản cơ Trần Văn Thành bị đàn áp"? Đó là một cách lắt léo, không sai với lịch sử, mà lại đẹp lòng dân, để người hùng của dân mãi mãi trường tồn.

3. Lễ hội là cái gì?
Thầy tôi từng nói “Lễ hội ẩm thực Vũng Tàu có phần lễ đâu mà gọi là lễ hội, đáng lẽ phải gọi là hội chợ”.
Rồi mấy hôm nay tôi thấy có “Lễ hội bánh tráng Trảng Bàng” và “Lễ hội bánh dân gian Nam bộ”. Mấy cái “lễ hội” đó có cúng ông thần bánh hay ông tổ nghề bánh không mà gọi là lễ hội, phần lễ nằm ở đâu? 
Những người quản lý văn hóa không biết dùng từ: ngày hội, tuần hội, hội chợ… hoặc đơn giản mà hiệu quả: "sự kiện", mà chỉ biết duy nhứt một từ lễ hội.

VĨNH THÔNG

© Tác giả giữ bản quyền, vui lòng ghi rõ nguồn khi sử dụng

Tất cả bình luận [ 0 ]


Gửi bình luận